اوراق قرضه نوعی از اوراق بهادار میباشند و نشان دهندۀ مبلغی اند که بطور قرضه از جانب شخص قرض دهنده به فرد یا شرکت (و یا نهاد دولتی) قرض گیرنده پرداخته میشود. اوراق قرضه بین قرضه دهنده و قرضه گیرنده به عنوان یک I.O.U (سندی امضا شده که نشان دهندۀ قرضه است ) معروف اند، و I.O.U در برگیرندۀ اطلاعاتی راجع به قرضه و روش و زمان پرداخت آن است. اوراق قرضه اکثرا در شرکت ها، شاروالی ها، ایالات، و دولت های مستقل کاربرد دارد و بوسیلۀ این اوراق پروژه ها و عملیات های مورد نظر تمویل میگردند.

قسمیکه گفته شد، اوراق قرضه شامل جزئیات مختلفی اند که بیانگر تاریخ سررسید، مبلغ قرض داده شده (قیمت خرید ورقۀ قرضه)؛ و تعیین روش پرداخت سود (که شامل دو نوع ثابت و متغیر میشود) توسط نهاد صادر کنندۀ اوراق قرضه میباشند.

لازم به ذکر است که اوراق قرضه قابل معامله بوده و به همین خاطر نوعی از اوراق بهادار محسوب میشوند. به دارندۀ اوراق قرضه بصورت منظم (معمولا سالانه) به میزان نرخی که در آن ذکر شده، ربح یا سود پرداخته میشود. قیمت اوراق قرضه بصورت معکوس با نرخ ربح همبستگی دارد، قسمیکه هرگاه نرخ ربح بانک مرکزی بالا برود، قیمت اوراق قرضه پایین می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌آید و برعکس.

اوراق قرضه از خود تاریخ سررسید دارند که در این تاریخ باید اصل مبلغ قرض داده شده پس گرفته شود، در غیر این صورت پول تان به خطر می‌افتد.

چگونگی قیمت گذاری اوراق قرضه

قیمت گذاری اوراق قرضه به اساس مشخصات خاص خودشان صورت میگیرد و همانند دیگر اوراق بهادار در بازار، قیمت توسط عرضه و تقاضا تعیین میشود. قیمت اوراق قرضه بصورت روزانه تغییر میابد، درست همانند دیگر اوراق بهاداری که قابل معامله اند. اما بصورت کلی یک منطق خاص برای ارزش گذاری اوراق قرضه وجود دارد.

تا اینجا راجع به پس گرفتن مبلغ اصلی قرضه همراه با سود آن در تاریخ سر‌رسید صحبت شد. اما به هر حال شما مجبور نیستید که این اوراق را تا زمان سر‌رسید آن نگهداری کنید تا پول اصلی خود را پس بگیرید، بلکه میتوانید اوراق قرضۀ خود را در بازار آزاد هر زمانی که خواستید به فروش برسانید؛ و نکتۀ جالب اینجاست که در این بازار ها قیمت اوراق قرضه نوسان میکند، حتی گاهی بصورت بسیار چشمگیر.

قیمت اوراق قرضه با تغییر در نرخ ربح دولتی در یک اقتصاد، نوسان میکند. به عنوان مثال اگر شما یکی از اوراق قرضۀ صادر شده توسط یک شرکت را به ارزش ۱۰۰۰ دالر خریداری کنید و به شما وعدۀ سود ۱۰ درصد ساالانه داده شود، شما میتوانید سالانه ۱۰۰ دالر پول نقد را از صادر کنندۀ اوراق قرضه دریافت کنید.

با فرض اینکه نرخ ربح بانک مرکزی هم مساوی به نرخ ربح اوراق قرضۀ یک نهاد(در زمان صدور آن) باشد یعنی همان ۱۰ درصد سود سالانه، برای سرمایه گذار فرقی نمیکند که به کدام یک سرمایه گذاری کند، چون هر دو به یک اندازه سود میدهند. اما تصور کنید اگر بعد از مدتی نرخ ربح بانک مرکزی کاهش یاد و به ۵ درصد برسد چه اتفاقی می افتد؟ باید گفت که اکنون سود سالانۀ اوراق قرضۀ بیشتر از سود سالانۀ بانک مرکزی خواهد بود. لذا تقاضا برای داشتن اوراق قرضه بالا رفته و فرض میکنیم که همان اوراق هزار دلاری اکنون به ارزش ۲۰۰۰ دالر به سرمایه گذاران (از طرف نهاد صادر کننده) فروخته میشود و افرادیکه قبلا اوراق قرضۀ خود را به ۱۰۰۰ دالر خریده بودند اکنون بجای صبر کردن برای فرا رسیدن تاریخ سر‌رسید، میتوانند اوراق قرضۀ خود را به قیمت ۲۰۰۰ دالر به فروش برسانند و سودی که باید چند سال برایش صبر میکردند را هم اکنون بدست بیاورند. و برعکس کل این قضیه نیز میتواند اتفاق بیافتد یعنی نرخ ربح بانک مرکزی نسبت به اوراق قرضه افزایش یابد و تقاضا برای این اوراق کاهش یابد و قیمت شان افت کند.

بعضی از فواید و ضرر های اوراق قرضه:

فواید: ـ اوراق قرضه سود شما را بطور منظم و به شکل ربح پرداخت میکنند.

ـ شما میتوانید اوراق تانرا تا تاریخ سررسید نگه‌دارید و در کنار سود، اصل مبلغ خود را نیز دریافت کنید.

ـ با فروش اوراق خود در قیمتی بالاتر از قیمت خرید، میتوانید مفاد کسب کنید.

ضرر ها: ـ اوراق قرضه نسبت به سهام معمولا مفاد کمتری دارند.

ـ گاهی اوقات ممکن است نهاد صادر کنندۀ اوراق قرضه ورشکسته شود و نتواند اصل مبلغ شما را باز پرداخت کند.

ـ بعضا ممکن است با افزایش قیمت اوراق قرضه، بازده (نرخ ربح) آن کاهش بیابد و مالک آن خساره‌مند شود.