فارکس یا بازار تبادل ارزهای خارجی (Foreign Exchange Market) که به اختصار Forex یا FX نامیده می‌شود، یک نوع بازار مالی است که نرخ تبدیل ارزها را در سراسر جهان تعیین نموده و برخلاف بازارهای بورس، دارای هیچ‌گونه بازار فزیکی متمرکزی نمی‌باشد و مکان مشخصی نیز برای آن وجود ندارد.

سرمایه‌گذاران با استفاده از معامله‌گران و از طریق پلتفرم‌هایی که در اختیارشان قرار می‌گیرد به این بازار وصل می‌شوند و به انجام فعالیت‌های سرمایه‌گذاری خود می‌پردازند.

بازارهای ارز متشکل از بانک‌ها، صندوق‌های تأمینی،  فروشندگان فارکس، صرافی‌ها، بانک‌های مرکزی، شرکت‌های تجاری، فروشندگان خرده فروشی فارکس، شرکت‌های مدیریت سرمایه‌گذاری و سرمایه‌گذاران هستند که فعالان اصلی این بازار را شکل می‌دهند.

در بازار فارکس ارزهای قدرت‌مند و تعدادی ارزهای کوچک اما باثبات کشورها با یک‌دیگر معامله می‌شوند. ارزهایی چون دالر آمریکا، یوروی اروپا، پوند انگلیس، یِن جاپان و ارزهای کوچک‌تری مانند رند افریقای جنوبی و لیر ترکیه نیز در این بازار معامله می‌شود.

نحوۀ معاملات در بازار فارکس

معاملات انجام‌شده در بازار فارکس همیشه به‌صورت جفت ارز (خرید و فروش هم‌زمان دو ارز) است که شامل یک ارز پایه و یک ارز مقابل می‌باشد. یعنی وقتی شما در این بازار ارزی را خریداری می‌کنید در همان لحظه ارز دیگری را فروخته‌اید و سرمایۀ شما همیشه در حال گردش است.

اگر زمانی به خارج از کشورتان سفر کرده باشید، حتما پول خود را با ارز دیگری مبادله کرده اید. مثلا اگر می‌خواهید به ایران سفر کنید، باید پول افغانی خود را به یکی از صرافی های افغانستان بدهید و در ازای آن تومان دریافت کنید. ارزش هر کدام از این ارزها بر اساس عرضه و تقاضای بازار تعیین می‌گردد. این عرضه و تقاضا تعیین می‌کند که شما در مقابل یک میلیون تومان، باید چه میزان افغانی پرداخت کنید. این میزان از تغییرات هر لحظه در بازار فارکس اتفاق می‌افتد.

برای مثال: اگر نرخ مبادلۀ افغانی به کلدار امروز ۳.۳ باشد، و فردا هر ۱ افغانی معادل ۳.۴ کلدار معامله شود، یعنی کلدار در مقابل افغانی اندکی از ارزش خود را از دست داده است.

ارز پایه

ارز پایه یا ارز اصلی  همان ارز اول است که در«جفت ارز» بازار فارکس ظاهر شده و درمعاملات در برابر ارز مقابل خریداری یا فروخته می‌شود.
بناءً بر اساس مثال بالا، یک معامله‌گر ۱ افغانی هزینه خواهد کرد تا ۳.۴ کلدار بخرد.
همچنین، یک معامله‌گر می‌تواند ۱ افغانی را به قیمت ۳.۴ کلدار بفروشد.

قیمت‌ها در فارکس اغلباً با چهار رقم اعشاری بیان می‌شود، اما در کل هیچ قاعدۀ قطعی در مورد تعداد اعشار برای بیان قیمت‌ها در فارکس وجود ندارد.

ارزش معاملات ارزی در بازار فارکس اغلب میلیون‌ها دالر است، بنابرین حتی خرده‌قیمت‌ها نیز خیلی زود می‌تواند سبب سود قابل‌توجهی شود.

محبوبیت بازار فارکس

یکی از نکات حائز اهمیت در مورد بازار فارکس نسبت به سایر بازارهای مالی، حجم بالای معاملاتی است که روزانه در آن انجام می‌شود. به‌طورکلی، محبوبیت بالای این بازار با توجه به فرصت‌های درآمدزایی بی‌شمار آن باعث گردیده تا توجه کارگزاران بسیاری را از سراسر جهان به خود معطوف کند.

بنابر آمارهای اعلام‌شده، میزان معاملات فارکس روزانه مبلغی در حدود ۶.۶ تریلیون دالر را به خود اختصاص می‌دهد، که این امر به تنهایی حاکی از میزان اعتبار، اهمیت و پتانسیل بالای درآمدزایی در این بازار است.

در حال حاضر ۸۹.۱ درصد از معامله‌گران فارکس را مردان و ۱۰.۹ درصد آن را زنان تشکیل می‌دهند.

طبق گزارش Forex School Online، به‌طور میانگین فقط حدود ۱۵ درصد معامله‌گران در این بازار سود می‌کنند.

در بازار فارکس حدود ۱۰ میلیون نفر به معامله‌گری مشغول اند. این ده میلیون نفر به قرار زیر در جهان پراکنده شده‌اند:

·        ۳.۲ میلیون نفر در آسیا

·        ۱.۵ میلیون در اروپا و آمریکای شمالی

·        ۱.۳ میلیون نفر در آفریقا

·        ۶۰۰ هزار نفر در آمریکای جنوبی

·        ۳۳۵ هزار نفر در آمریکای مرکزی

·        ۱۹۰ هزار نفر در استرالیا